مقدار غذای روزانهٔ سگ بر اساس وزن و سن
محاسبهٔ نیاز روزانهٔ سگ با انرژی پایه و ضریب‌های سن، فعالیت و عقیم‌سازی، تفاوت توله و بالغ و سالمند، تقسیم وعده‌ها و سهم تنقلات در کالری روزانه.
مقدار غذای روزانهٔ سگ با یک عدد ثابت تعیین نمی‌شود؛ ابتدا «انرژی پایهٔ» بدن او بر اساس وزن حساب می‌شود، سپس این عدد در ضریبی ضرب می‌شود که سن، میزان فعالیت و عقیم بودن یا نبودن را در نظر می‌گیرد. نتیجه، کالری روزانه است که با کالری غذای خشک یا خیس شما به گرم تبدیل می‌شود. این محاسبه یک نقطهٔ شروع است و باید با پایش وزن و وضعیت بدنی تنظیم شود. مقدار دقیق برای سگ شما، به‌ویژه اگر بیماری، بارداری یا اضافه‌وزن دارد، باید با دامپزشک خودش تعیین شود؛ این مقاله راهنمای عمومی است و تشخیص یا تجویز دامپزشکی نیست.
انرژی پایه چیست و چطور حساب می‌شود
انرژی پایه یا انرژی حالت استراحت، مقدار کالری‌ای است که بدن سگ برای کارهای حیاتی در حالت آرام لازم دارد: تنفس، گردش خون، گرم نگه داشتن بدن و کار اندام‌ها. در منابع دامپزشکی، رایج‌ترین فرمول برای تخمین آن این است:
انرژی پایه (کیلوکالری در روز) = ۷۰ × (وزن به کیلوگرم) به توان ۰٫۷۵
توان ۰٫۷۵ به این معناست که نیاز انرژی با وزن به‌صورت خطی بالا نمی‌رود؛ سگی که دو برابر سنگین‌تر است، دو برابر غذا لازم ندارد. به همین دلیل نسخه‌های ساده‌ای مثل «فلان درصد وزن بدن» برای همهٔ اندازه‌ها دقیق نیستند. یک ماشین‌حساب گوشی با دکمهٔ توان کارتان را راه می‌اندازد.
وزن کدام را در فرمول بگذارید؟
اگر سگ شما وزن مناسبی دارد، وزن فعلی‌اش را بگذارید. اگر اضافه‌وزن دارد، دامپزشکان معمولاً بر اساس وزن هدف محاسبه می‌کنند، نه وزن فعلی؛ وگرنه همان اضافه‌وزن در محاسبه حفظ می‌شود. تعیین وزن هدف را به دامپزشک بسپارید.
ضریب‌های سن، فعالیت و عقیم‌سازی
انرژی پایه در یک ضریب ضرب می‌شود تا نیاز واقعی روزانه به دست آید. منابع دامپزشکی بازه‌های تقریبی زیر را به‌عنوان نقطهٔ شروع ذکر می‌کنند:
- بالغ عقیم‌شده با فعالیت معمولی: حدود ۱٫۶
- بالغ عقیم‌نشده با فعالیت معمولی: حدود ۱٫۸
- بالغ کم‌تحرک یا مستعد چاقی: حدود ۱٫۲ تا ۱٫۴
- برنامهٔ کاهش وزن: حدود ۱٫۰ بر اساس وزن هدف، فقط زیر نظر دامپزشک
- سگ فعال، ورزشی یا کاری: از حدود ۲ تا بیشتر، بسته به شدت کار
- توله زیر ۴ ماه: حدود ۳
- توله از ۴ ماهگی تا بلوغ: حدود ۲
این اعداد قانون نیستند. دو سگ با وزن و سن یکسان ممکن است متابولیسم متفاوتی داشته باشند. ضریب را نقطهٔ شروع بدانید و با دیدن نتیجه تنظیمش کنید.
یک مثال ساده
فرض کنید سگ بالغ و عقیم‌شده‌ای دارید که ۱۰ کیلوگرم وزن دارد و وزنش مناسب است. ۱۰ به توان ۰٫۷۵ تقریباً ۵٫۶ می‌شود؛ ضرب در ۷۰ حدود ۳۹۰ کیلوکالری انرژی پایه به دست می‌دهد. ضرب در ۱٫۶ نیاز روزانه را حدود ۶۲۵ کیلوکالری نشان می‌دهد. حالا اگر غذای خشک شما در هر کیلوگرم ۳۵۰۰ کیلوکالری انرژی داشته باشد (این عدد روی بسته نوشته می‌شود)، تقریباً ۱۸۰ گرم غذا در روز لازم است. اگر تنقلات هم می‌دهید، سهم آن را باید از همین عدد کم کنید.
مراحل زندگی و عقیم‌سازی: نیاز چطور تغییر می‌کند
توله‌ها
توله‌ها هم برای سوخت روزانه و هم برای ساختن استخوان و عضله انرژی می‌خواهند؛ به همین دلیل نسبت به وزنشان بیشتر می‌خورند. غذای مخصوص توله، کلسیم و فسفر و پروتئین را در نسبت مناسب رشد دارد. توله‌های نژادهای بزرگ و غول‌پیکر نباید با رشد خیلی سریع چاق شوند؛ برای آن‌ها غذای مخصوص نژاد بزرگ و پایش منظم وزن اهمیت دارد. هر چند هفته یک‌بار وزن توله را اندازه بگیرید و مقدار را با رشد او به‌روز کنید.
سگ‌های بالغ
در بزرگسالی، هدف حفظ وزن ثابت و وضعیت بدنی خوب است. بیشترین خطا در این دوره، ادامهٔ همان مقدار دوران رشد پس از توقف رشد است که به‌تدریج اضافه‌وزن می‌سازد.
سگ‌های سالمند
بسیاری از سگ‌های سالمند کم‌تحرک‌تر می‌شوند و نیاز کالری‌شان کم می‌شود، اما برخی برعکس وزن و عضله از دست می‌دهند. سن «سالمندی» هم به اندازهٔ نژاد بستگی دارد؛ نژادهای بزرگ زودتر وارد این دوره می‌شوند. کاهش وزن بی‌دلیل در سگ مسن همیشه ارزش بررسی دامپزشکی دارد.
اثر عقیم‌سازی بر نیاز کالری
پس از عقیم‌سازی، معمولاً متابولیسم کمی کندتر می‌شود و اشتها گاهی بیشتر. ترکیب این دو، اگر مقدار غذا تغییر نکند، به افزایش وزن می‌انجامد. توصیه‌های کاربردی:
- از هفته‌های بعد از جراحی، وزن سگ را هر دو هفته یک‌بار بسنجید.
- اگر وزن رو به افزایش است، مقدار غذا را کم‌کم و با گام‌های کوچک کاهش دهید.
- تنقلات را دقیق حساب کنید؛ این دوره زمانی است که «یک بیسکویت اضافه» اثرش بیشتر دیده می‌شود.
- تغییر به غذای مخصوص سگ‌های عقیم‌شده را با دامپزشک هماهنگ کنید.
تقسیم وعده‌ها و سهم تنقلات
چند وعده در روز؟
- توله‌های کوچک: معمولاً سه تا چهار وعده در روز، چون معده‌شان کوچک است و قند خونشان باید پایدار بماند.
- توله‌های بزرگ‌تر: کم‌کم به سه و بعد دو وعده.
- بالغ‌ها: دو وعده در روز برای بیشتر سگ‌ها مناسب است. یک وعدهٔ سنگین، به‌خصوص در نژادهای بزرگ با سینهٔ عمیق، توصیه نمی‌شود.
در نژادهای بزرگ، از فعالیت شدید بلافاصله قبل و بعد از غذا پرهیز کنید. در گرمای تابستان، وعده‌ها را به ساعت‌های خنک‌تر صبح و شب منتقل کنید؛ بسیاری از سگ‌ها در ظهر گرم اشتهای کمتری دارند.
تنقلات بخشی از کالری روزانه‌اند
یک قاعدهٔ رایج این است که تنقلات بیش از حدود ۱۰ درصد کالری روزانه را نسازند. یعنی اگر سگ شما ۶۰۰ کیلوکالری در روز لازم دارد، سهم تنقلات نزدیک ۶۰ کیلوکالری است. اگر برای آموزش زیاد جایزه می‌دهید:
- جایزه‌ها را بسیار کوچک کنید؛ برای سگ، تعداد دفعات مهم‌تر از اندازهٔ تکه است.
- بخشی از غذای خشک روزانه را برای جایزهٔ آموزش کنار بگذارید.
- لقمه‌های سفره، به‌خصوص چرب و شور، را جزو تنقلات حساب کنید و بهتر است اصلاً ندهید.
جدول روی بسته یا محاسبه؟ و چطور تنظیم کنیم
جدول روی بستهٔ غذا معمولاً بر اساس سگ‌های نسبتاً فعال تنظیم شده و برای بسیاری از سگ‌های آپارتمانی کمی زیاد است. محاسبه با انرژی پایه دقیق‌تر است، اما آن هم تخمین است. داور نهایی، بدن خود سگ است:
- مقدار روزانه را با ترازوی آشپزخانه بسنجید، نه با پیمانهٔ تقریبی.
- هر دو تا چهار هفته وزن کنید.
- وضعیت بدنی را با لمس بسنجید: دنده‌ها باید با فشار ملایم حس شوند و از بالا کمر کمی باریک دیده شود.
- اگر وزن ناخواسته بالا یا پایین رفت، مقدار را حدود ۵ تا ۱۰ درصد تغییر دهید و دوباره پایش کنید.
برای اینکه این حساب‌ها را دستی انجام ندهید، ابزار محاسبهٔ کالری Petlume با وزن، سن، فعالیت و وضعیت عقیم‌سازی یک عدد تقریبی به شما می‌دهد که می‌توانید آن را با دامپزشک مرور کنید.
کِی باید با دامپزشک مشورت کنید
- کاهش یا افزایش وزن بی‌دلیل، با وجود ثابت ماندن غذا
- بی‌اشتهایی بیش از یک روز یا استفراغ مکرر
- افزایش ناگهانی تشنگی یا گرسنگی
- بارداری، شیردهی یا بیماری‌های مزمن مثل مشکل کلیه، کبد یا دیابت
- شروع برنامهٔ کاهش وزن
پرسش‌های متداول
آیا غذای آزاد در ظرف بگذارم تا هر وقت خواست بخورد؟
برای بیشتر سگ‌ها توصیه نمی‌شود، چون کنترل مقدار را ناممکن می‌کند و تغییر اشتها را هم که می‌تواند نشانهٔ بیماری باشد پنهان می‌سازد. وعده‌های زمان‌بندی‌شده بهتر است.
سگم همیشه گرسنه به نظر می‌رسد؛ یعنی کم می‌خورد؟
نه لزوماً. بسیاری از سگ‌ها، به‌ویژه برخی نژادها مثل لابرادور، ذاتاً خوش‌اشتها هستند. معیار، وضعیت بدنی و روند وزن است، نه نگاه ملتمس او. اگر گرسنگی ناگهانی و غیرعادی شد، با دامپزشک مشورت کنید.
اگر غذای خشک و خیس را با هم بدهم چطور حساب کنم؟
کالری هر کدام را جدا از روی برچسب حساب کنید و مجموع را با نیاز روزانه تطبیق دهید. مثلاً اگر نیمی از کالری را از غذای خیس می‌دهید، مقدار غذای خشک را به نصف کاهش دهید.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید.
